Osmanlı yükselme dönemi


OSMANLI YÜKSELME DÖNEMİ(1453-1579)

Yükselme dönemi, 1453 İstanbul'un fethinden 1579 Sokullu Mehmet Paşa'nın ölüme kadar olan dönemdir toplam 126 yıl sürmüştür.Bu dönemde hükümdarlıga toplam 6 tane padişah gelmiş ve dünyaya hükmetmiştir.Bu dönem dünyada Türk ve İslam egemenligi en üst seviyededir...

YÜKSELME DÖNEMİ PADİŞAHLARI;

II.Mehmet (1451-1481) 30 yıl
II.Bayezid (1481-1512) 31 yıl
I.Selim (1512-1520) 8 yıl
I.Süleyman(1520-1566) 46 yıl
II.Selim (1566-1574) 8 yıl
III.Murat (1574-1595) 21 yıl

--Yükselme döneminde en fazla padişahlık yapan Kanuni Sultan Süleyman Han dır. (46 yıl) en az tahta kalan hükümda ise 8 yıl ile Yavuz Sultan Selim Handır

--Yükselme döneminin başlangıcı sayılan İstanbul'un fethi; gerek Türk ve Müslüman gerekde dünya ve Avrupa tarıhını bircok yönden etgilemiştir...

--6 nisan 1453 günü başlayan kuşatma 29 mayıs günü son bulmuştur Fatih rakibi XI.Kostantin Dragezes'i türlü savaş teknikleriyle malup etmiş ve 1058 yıllık Bizans devletine son vermiştir...

--Osmanlı devleti İstanbul'un fethi ile;

-merkeziyetçi mutlak bir imparatorluk haline gelmiştir.
-İstanbul, Osmanlı devleti'nin başkenti olmuş ve bu durum Osmanlı devleti yıkılıncaya kadar devam etmiştir.
-İstanbul bogazı ticareti Osmanlı egemenlıgıne girmiştir

İSTANBUL'UN FETH'İNİN DÜNYA AÇISINDAN SONUÇLARI;

--1058 yıllık Bizans devleti tarih'e gömülmüştür.
--Orta çag kapanmıs yeni cag başlamıştır.
--İpek yolu tiçareti ve İstanbul'un Osmanlı egemenlıgıne girmesiyle Avrupalıların Osmanlı devletine olan bagımlılıgı artmıştır
--İstanbul'un fethinde kullanılan top ve silahlar Avrupada Feodalıtenin yıkılmasında etgili olmuştur.
-- Ortodoks patrikhanesi Osmalı denetimi altına girmiştir
Osmalı devleti böylece;
--Hristiyan birligini bölmeyi,
--Ortodoksları Katolik kilisesine karşı bir güç olarak göstermeyi,
--Avrupadaki fetihlerde Ortodoks kilisesinin tepkisini engellemeyi amaçladıgını göstermiştir.

Anadoludaki Gelişmeler...
--İstanbul'un fethinden sonra toprak bütünlügünü saglayan Osmanlı devleti,Anadoluda da birligi güçlendirmek,ticaret yollarına egemen olmak için;
--1459'da Cenevizlilerden Amasrayı,
--1460'da Candarogullarından Sinop'u,
--1461'de Trabzon Rum İmparatorlugundan Trabzonu almıştır.
(bu fetihlerle Trabzon Rum İmparatorlugu ve Candarogulları beyligi ortadan kaldırılmıstır.)

--Trabzon'un fethi ile Bizansı tekrar canlandırma ümitleri suya düşmüştür

-- Osmalı kuruluş ve yükselme dönemi boyunca Anadoluda hep ayakbagı olan Karamanogulları beylıgı, İstanbul'un fethi sırasında Cenevizlilerle antlasma yapmış olması Fatih'i hareklete geçirdi ve 1566'da karamanogulları beylıgınden konya ve karaman alındı.

--15 y.y'da Dogu Anadoluda kurulan Akkoyunlu devleti,Uzun Hasan döneminde iyice güçlenir duruma gelmişti ve dogu Anadoluya ve Azerbaycan'a egemen olmuştu ve Karakoyunlu devletinide ortadan kaldırıp Osmanlı devleti topraklarına saldırmaya başlayınca Fatih, erzincan yakınlarında tarih'e ''otlukbeli'' savaşı olarak geçen savaşta Uzun Hasan'ı yenerek topraklarını Dogu Anadoluya kadar genişletti.

Rumeli'deki gelişmeler...

--Osmanlı devleti Anadoluda fetih yaparken balkanlardaki uluslar rahat durmuyor birleşerek Osmanlı devletine saldırıyorlarıdu bunun üzerine Fatih;

--1459'da Sırbistan'ı
--Bosna hersek beyligini,
--1460'da Morayı,
--1462'de Eflak'ı
--1476'da Bogdanı topraklarına katmıştır.

--Fatih döneminde stratejik noktalara yapılan fetih hareketleri sonucunda Venedik hükümeti büyük ekonomik çöküntüye ugramıştır.Bunun üzerine Osmanlı-Venedik savaşları başlamıştır.(1463-1479)

--16 yıl süren savaşlar sonucunda tarih'e ''İstanbul Antlaşması'' olarak geçen bir antlaşma imzalanmıştır(1479)
--Bu antlaşma ile;

--Venedik, savaş boyunca ladıgı tüm toprakları Osmalı devletine geri verecek,
--Venedik heryıl vergi verecek ve savaş tazminatı ödeyecek,
--Venedik bazı ayrıcalıklarda elde etmışstır bu anatlasma ıle ve tarıhde ılk defa bır devlete kapitulasyon(ekonomık ayrıcalık) verılmıstır.
--Osmanlı devleti bu kapitülasyonlar ile Venedik'i kendi yanına cekip,Hristiyan birligini bozmayı amaclamıstır.
--1479 Osmalı Venedik savaşları sonucunda Arnavutluk kıyıları hariç Omalı egemenlıgıne girmiştir.
Fatih döneminde;
güçlenen ekonomi sayesinde,
Ege denizinde,
--İmroz,Taşoz,Bozcaada,Midilli,fet edilmiştir
Adriyatik denizinde;
--Zanta,Ayamavra,Kafelonya adaları Osmanlı egemenlşıgıne girmiştir.

--Kradeniz'in güneyindeki yerlerin fethini tamamlayan Fatih, Karadeniz ticaretine tamamen egemen olmak için Kırım'ı 1475 tarıhınde Cenevizlilerin elinden almıştır.

Kırım'ın fethi ile;
--Karadenizde Cenezililerin kolonisi kalmamıştır.
--Karadeniz ticareti Osmanlının elıne gecmıstır.
--Karadeniz Türk gölü haline gelmiştir
--Kırım hanlıgı Küçükkaynarca antlasmasına kadar Osmalı egemenlıgıne gırmıstır.(299 yıl)
--Fatih'in en büyük amaçlarından birsi olan İtalyayı feth etmek Fatih'in ölümü üzerine gerçelelememiştir.
--1481 yılında Gedik Ahmet Paşa tarafından alınan ve tarih'e ''otranto'' seferi olarak gecen sefer Fatih'in ölümü üzerine kaldırılmıstır
Fatih döneminde;
--İki İmparatorluk,dört Krallık,onbir Prenslik ortadan kaldırılmıstır.
--Fatih döneminde kuruluş dönemine nazaran Osmanlı donanması gücünü dünyaya kanıtlamıs ve dünya denizlerinde söz sahıbı olur duruma gelmiştir.

II.Bayezid Dönemi;

--II.bayezid dönemi Osmanlı yükselme döneminde bir duraklama dönemi niteliginde olması II.Bayezid'in kardeşi Cem Sultan'ın devlet gelenegininde verdigi yetgi ile hükümdarlıkda hak idda etmesi Osmalı devleti yükselmesini 14 yıl geciltirmiştir.
--II.Bayezid'in kişiligi ve esnek yapısı bu durumda etgili olmuştur.

Cem Sultan olayı yüzünden;
--Osmanlı'nın dünya itibarı zedelenmiş,
--Birçok devletle savaşmasına neden olmuş,
--Avrupalılara sıgınarak Osmanlı devletine karşı bir güç olarak kullanılmıstır.

--Ancak bu durum he ne kadarda olumsuzlukları beraberinde getirmiş olsa bile Fatih döneminde yapılan fetih hareketlerini tamamlar nitelikdeki fertihlere engel olmamıstır.
--Karamanogulları beyligine son verilmiştir.(1483)
Osmanlı-Memlük savaşları
-- Cem Sultanı desteklemeleri,
--Ramazanogulları ve Dulkadirogulları beylıklerını hımaye etmeye calısmaları,
--Karamanogulları beylıgını hımaye etmeleri,
-- Hindistan hükümdarının II.Batezid'e göndermiş oldugu hediyelere el koyulması
-- Ve Fatih döneminde başlayan Hİcaz su yolları sorunun devam etmesı
yüzünden;
-- İki Türk İslam devleti karşı karsıya gelmıstır ancak; ıkı tafata bırbırıne üstünlük saglayamamış 6 yıl süren savaşlar sonucunda barış antlaşması imzalanmıltır.

--1502 yılında Venediklilerden Dalmaçya kıyıları,moron,koron adamalı ve Navarin limani alınmıştır.
--İspanya(Endülüs)'de bulunan Beni Ahmer devletinin yıkılmasından sonra Katolikler, Müslüman ve Yahdi halkına baskıda bulumuslardır ve Müslüman lar II.BAyezid'den yardım istemiler isketleri kabul olunarak gemilerle Müslüma ve Yahudi halk Osmanlı topraklarına getirilmiştir.
--1484 yılında Bogdan tamamen Osmanlı egemenligine girmiştir.
--II.Bayezid'in iyi niyetili tutumundan yararlanmak isteyen İran Şahı Şah İsmail,
Osmanlı topraklarında şiilik propagandası yapmıştır ve ayaklanma çıkarmıstır ancak II.Bayezid güçlüklede olsa bu isyanı bastırmıştır.

--Bunun üzerine Trabzonda bulunan Yavuz Sultan Selim Han, Şah İsmail'ın Anadoludaki faliyetlerini yakından izleme fırsatı edinmiştir ve babasına karşı ayaklanarak devlet yönetimini ele geçirmiştir(1512)

I.SELİM (YAVUZ) DÖNEMİ
--Dogudaki Safevi tehlikesinin farkında olan I.Selim, 8 yıllık hükümdarlıgı boyunca hep doguya yönelmiştir.
--Çaldıran savaşı(1514) ile İran Şahı malup edilip Dogu Anadolu bölgesine tamamen sahip olunmuş ve bir süre için Safevi tehlikesi ortadan kaldırılmıstır.
Çaldıran zaferi ile;
--Dogu Anadolu bölgesi tamamen Osmanlı egemenligi altına girmiştir.
--Safevi hazinesi ve Tebrizdeki bilim adamları ve tüccarlar İstanbul'a getirilmiştir.
--İpek yolu ticaretinin bir kolu daha Osmanlı egemenlıgıne girmiştir.
--Yavuz Sultan Selim, Turnadag savası(1515) ile Dulkadirogulları beyligine son vermiş ve Anadoluda kesin Türk egemenligini saglamıştır.
-- Dulkadirogulları beyliginin ortadan kaldırılmasıyla Osmanlı-Memlük sınır devlet olmuslardır ve bu savaştan sonra OSmanlı-Memlük savaşları başlamıistır.
--Yavuz döneminde Memlüklüler üzerine iki sefer düzenlenmiştir...
--Mercidabık ve Ridaniye seferleri...

--Mercidabık savası(1516) ile Suriye bölgesine egemen olan Yavuz,daha güneye ilerleyerek Sina çölünü geçip Mısır'ın Rİdaniye böygesinde Memlük devletini maglup ederek MEmlük devleti,ne son verdi(1517)
Bu iki savaş ile;
--Memlük devleti yıkıldı,
--İslam birligi saglandı,
--Dogu Anadoludan Mısır'a kadar olan bölge Osmanlı egemenligine girdi,
--Halifelik Osmanlı'ya geçti ve ilk Osmanlı Halifesi Yavuz Sultan Selim Han oldu,
--Halifelik Osmanlı devletine geçmesiyle Osmanlı devleti Teokratik bir yapıya kavuştu
--Osmanlı devleti Türk ve İslam dünyasının tek lideri haline geldi
-- Kutsal emanetler İstanbula getırıldı
Yavus Sultan Selim, 1520 yılında Avrupaya sefer hazırlıkları yaparken hayatını kayıp etti ve yerine I.süleyman geçti

I.SÜLEYMAN(KANUNİ)DÖNEMİ
--Kanuni, tahta geçtigi zaman Osmalı devleti, İslam dünyasının en güçlü devletiydi ve Dünyada Osmanlı devletine kafatutacak bir devlet bulunmuyordu.Kanuniye babasın Yavuz döneminden tecrübeli devlet adamları,güçlü bir ordu ve donanma ve saglam bir hazine bırakmıştı durum böyle olunda Osmanlı devleti Kanuni döneminde en İhtişamlı dönemini yaşamış oldu.Kanuninin erkek kardeside olmadıgı için tahta gecmekte bir problem yaşamamıstır ancak bazı iç isyanlar cıkmıstır

Kanuni döneminde çıkan isyanlar;

--Canberdi gazali isyanı:Memlük devletini tekrar kurmak için çıkarılmıştır ançak
Kanuni bu isyanı kısa sürede bastırmıştır
--Ahmet Paşa isyanı:Vezirlik sırası gelen Ahmet pasa yerine Kanuni İmrahim Paşayı vezirlik makamına getirince Ahmet paşa isyan cıkarmıs ancak bu isyanda kısa sürede bastırılmıştır.
--Kalender Çelebi İsyanı:Osmanlı devleti Mohaç muahrebesiyle ugraşırken ayaklanan Kalender çelebi, Maraş ve cevresine egemen olmus duruma gelırken bu isyanda kısa surede bastırılmıstır.
--Baba zünün isyanı:Vergilerin fazla oldugunu savunularak isyan cıkartmıslardır
--Yavuz Sultan Selim zamanında dogudaki sınrıların kontrol altına alındıgını düşünen Kanuni devlet siyasetini batıya yöneliş olarak belirlemiştir.
--Macar Kralının vergisini ödemeyi reddetmesinin karşılından Kanuni, ''belgrat''ı fethetmiştir.
--Her yönü ile muhtesemlik taşıyan Kanuni dönemi Avrupalı devletlerinin korkulu rüyası halıne gelmıstır.
--I Fransuvanın şalken'e tutsak düşmezi üzerine Frabsuvanın annesi Kanuniden yardım istemiştir bu istegi geri çevirmeyen Kanuni Mohaç meydan muharebesinde şalkeni yenmiştir(1526)
--Kanuni, Avrupada ilerlemek,Hristiyan birligini bozmak için Mohaçda iki saatlik kısa bir sürede Şalken'i malup etmiştir
Osmanlı devleti bu zafer ile;
--Macaristan Osmanlı hımayesine alındı bugün ki Budapeşte ele geçirildi,
--Osmanlı devletinin batı avrupa egemenlıgı başladı,
--Fransa kralı esaretten kurtuldu
--Macarisatnın ele gecırlmesıyle Avusturya ile sınır olan Osmanlı devleti bu savastan sonra Avusturya ile savasmak zorunda kaldı
I.VİYANA KUŞATMASI,
--Macaristanın hımaye altına alınması ve macar krallıgına Yanoş'un getirilesınden rahatsız olan Avusturya kralı Ferdinand, Budin'e girerek Macar kralının kendısının oldugunu ilan edince KAnuni sefere çıkarak Budin'i tekarar geri aldı ve Macar Kralının Yanoş oldugunu ilan etti Ferdinan kaçti ve Kanuni ferdinandı izleyerek Viyana kapılarına kadar dayandı ancak savunmanın çok güçlu oluşu fetih hazırlıklarının tam olmayısı ve iklim şartlarının elverişssiz olamıs nedenıyle başarılı olunamamıstır.
ALMAN SEFERİ,(1532)
-- I.Viyana kuşatmasından sonra Ferdinand İstanbul'a bir elçi göndererek kendisinin macar kralı olarak tanınmasını istemiştir ancak bu istek geri çevirilmiştir bunu üzerine Ferdinand budini terkrar işgal etti ve Kanuni tarh'e Alman seferi olarak gecen sefere çıktı kısa sürede budini tekrar geri alalındı ve sayısız yenilgiyle karşılaşan Ferdinan barış istemek zorunda kalmıştır...
1533 İSTABUL ANTLAŞMASI,
--Antlaşmaya göre Avusturya kralı protokol bakımından Osmanlı sadarazamına denk sayılacak,
--Avusturya Macar toprakları için vergi verecektir
Osmanlı devleri bu antlaşma ile,
--Avusturya hem protokol bakımdından hemde ekonomık bakımndan Osmanlı devletinin üstünlügünü kabul ettirmiştir
--Bu antlaşma Osmanlı-Avusturya arasında imzalanan ilk antlaşmadır
--Tüm bu baskı ve üstünlüge karşı Ferdinand tekrar Budin'i işgal ettiysede Kanuni tekrar geri almış ve mcaristanı güney macarıstan,orta macarıstan ve kuzey macarıstan dıye 3'e ayrımıstır.
--Zitfatorok seferi KAnuninin son sferidir bu sefer ile KAnuni hayatını kaybetmiştir...
DİĞER GELİŞMELER,
--Fransaya 1535 yılında hiristiyan birligini bozmak ve cografi keşiflerin olumsuz etgisini kırmak için kapütülasyonlar verilmiştir.
--1555 yılında İran ile ilk resmi antlaşma olan Amasya antlaşması imzalanmıştır.
--Rodos adası saint jean şovalyelerinden alınmıştır,
--CEzayir Osmalı devletine baglanmıştır(1533) ve Barbaros Hayrettin paşa'ya Kaptan-ı deryalık verilmiştir.
--Kofu adası kuşatılmış ancak alınanamamıştır (1537)
PREVEZE DENİZ ZAFERİ(28 Eylül 1538)
--Osmanlı devletinin Ege ve Ak denişzdeki Üstünlügünden çekinen Venedik ve Kutsal Roma Germen İmparatorlugu kutsal bir ittifak kurarak Osmanlı devleti üzerine göndermesiyle savaş başlamıştır.
--602 parçalık haçlı donanmasına 102 parçalık donanmayla karşı koyan Osmanlı devleti, Haçlı donanmasını Preveze denizine gömdü
Bu savaştan sonra;
--Akdeniz Türk gölü haline geldi,
--Osmanlı devleti Akdenizdeki tek güç oldu,
--Venedik agır savaş tazmınatı ödemek zorunda kaldı
--- 1551'De Trablusgarp feth edildi,
Cebre deniz savaşı(1559)
--Preveze deniz savaşından sonra Haçlılar ile yapılan ikinci büyük deniz savaşıdır Cebre adasını kusaşatan Turgut reis kuşatmada Cebre adasına yardıma gelen haclı donanmasını bozguna ugratmış ve İspanyadan Cebre adasını almıştır.
Hint deniz seferleri(1538-1553)
--Portekizlilerin Ümit burnunu gecerek Hint deniz yoluna hakim olmaları Kanuni'yi harekete geçirmiştir ve 1538-1551-1552-1553 yıllarında Hint deniz yoluna dört tane sefer düzenlemiştir.Ancak bu seferler başarılı olmamıştır
Hint deniz seferlerinin başarılı olmamasının nedenleri;
--Hindistandaki Müslümanlardan gerekli yardım bulunulmaması,
--OSmanlı donanmasının okyanus sularına dayanıklı olamması,
--Seferlere gereken öneminin verilememesi,
--Osmanlı devletinin bu seferlere gereken önemiminin verılememesıdır.
Hint deniz seferlerinin sonuçları,
--Hint deniz yolu Osmanlı denetimine alınamamıstır,
--Yemen,Eritre,Sudan sahilleri ve Habeşistan'ın bır kısmı Osmanlı topraklarına baglanmıstır,
--Kızıl deniz Türk gölü haline gelmiştir.
SOKULLU MEHMET PAŞA DÖNEMİ(1564-1579)
--Sokullu Mehmet Paşa, Enderun mektebinden yetişmiş,devşirme bir devlet adamıdır OSmanlı yükselme döneminde üç padişah döneminde görevde bulunmuştur.
Kanuni döneminin son 2 yılı,
II.SelimIin tüm padişahlık dönemi,
III.Murat döneminin ilk beş yılı
--Toplam 15 yıl süren bu doneme Osmanlı tarıhınde Sokullu dönmemi denir.
SOKULLU DÖNEMİNDE;
--1566'da Sakız adası feth edilmiştir,
--1568'de Yemen tamamen feth edilmiştir
--1569'da Açe (endonezya) sultanlıgına yardım edılmıstır,
--1570'de Kıbrıs adası alınmıştır,
--1574'de Tunus alınmıştır,
1575'de Lehistan himaye edilmiştir,
1578'de Fas himaye edilmiştir
İNEBAHTI DENİZ SAVAŞI(1571)
--Kıbrısın'ın fethinden sonra Akdenızdekı egemenlıgı pekişen Osmalı devleti Avrupalı devletlerın harekete gecmesını saglamıstır ve bır kutsal ittifak kurulmus İnebahtı denılen yerde Osmanlı devleti Agır bıor yenili almıs ve donanması yakılmıstır...
--Sokullu Mehmet paşa, III.Murat döneminde eski etgısınden uzaklaşmış ve 1579 yılında suikast sonucudan öldürülmüştür Sokullunun ölümü üzerine Osmanlı Yüselme dönemi sonbulmuş duraklama dönemi başlamıştır...


Düzenleyen:hsnaa..

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !